Mách bạn sáu cách để đạt bokeh (những đốm tròn của sự phản xạ ánh sáng gây ra nơi vùng không nét trong ảnh) tốt hơn, thậm chí bokeh đẹp.

Khi chọn giải pháp thu hẹp vùng ảnh rõnhằm tách chủ thể ra khỏi bối cảnh, nhiều nhà nhiếp ảnh đãkhông để tâm đến tính thẩm mỹ mà bối cảnh tạo ra được sau khi bị làm mờ.
Đó là sai lầm lớn, vì dù sao thì những vùng mờ nhòe đó, vẫn có tiếng nói, vẫn mang hơi thở riêng của nó, và nếu chỉ dành thêm chút quan tâm cho nó, tác phẩm hình thành sẽ tuyệt vời hơn rất nhiều.

Những vòng sáng nơi hậu cảnh, như hòa trộn vào với tâm trạng của chàng thanh niên, vớiánh nhìn tự tin, nhưđang chờ ai,đợi ai, nhưng lòng trànđầy hạnh phúc...Ảnh: anton khoff

Bokeh là một thuật ngữ dùng để nói về những đốm tròn của sự phản xạ ánh sáng (có thể nằm ở tiền cảnh, hoặc hậu cảnh - thường ở hậu cảnh nhiều hơn) gây ra nơi vùng không nét trong ảnh. Khi những đốm này "càng tròn bao nhiêu", bokeh càng đẹp bấy nhiêu. Chính vì thế mà khi chế tạo ống kính, nhất là những ống kính tele, người ta sẽ dùng nhiều lá lam khẩu độ hơn, và đường bao phía trong được làm uốn lượn cong nhiều hơn, nhằm cho ra những bokeh thật tròn ở mọi khẩu độ.

Việc chọnđiểm lấy nét ngay chỗ có hàng số 1817, mà không phải nơi bàn tay, nhằm đưa ra thông điệp rằng việc tìm kiếm chưa thể kết thúc, thậm chí là "không có hồi kết". Ảnh: David Wetty

Có sáu cách vận dụng các biến số để điều khiển vùng ảnh rõ, hầu đạt được hiệu năng cao nhất theo ý muốn.

1. Vận dụng khẩu độ
Khẩu độ càng mở lớn, vùng ảnh rõ càng mỏng, và người chụp chỉ việc mở lớn khẩu độ ra, thậm chí mở hết, để hậu cảnh có được độ mờ nhiều nhất. Những ống kính zoom thường có độ mở lớn nhất "không lớn lắm" (thường chỉ là f/2.8), nên hiệu ứng mờ của hậu cảnh không tốt bằng những ống kính có tiêu cự cố định (fix, hay prime lens), thường có độ mở lớn nhất, cao hơn khá nhiều, như f/2, f/1.8, f/1.4, f/1.2..., thậm chí f/0.9.

Việc chọnđiểm lấy nét ngay những ngọn nến khiến ngườixemảnh không chỉ quantâmđến cặpđôi hạnh phúc, mà còn hiểu thêm rằng họđãđến tiệcđêm. Ảnh: David Wetty

Theo nguyên lý quang học của vùngảnh rõ, "vùng nét phải song song với mặt phẳng chứa phim, hay cảm biến".Đó là với máyảnh thông thường. Nhưng khi dùng những máyảnh khổ lớn, hayống kính có chức năng tilt thì việc thayđổi mặt phẳng nét thật dễ dàng, người chụp có thể khiến mặt phẳng nét không còn song song với biênảnh nữa. Ảnh: ~jjohn~

2. Vận dụng tiêu cự
Tiêu cự càng dài, vùng ảnh rõ càng mỏng. Vì vậy, khi muốn chọn để có bokeh hậu cảnh tốt, người ta thường dùng ống kính tele nhiều hơn . Những tiêu cự thông dụng của ống tele thời cuối thế kỷ XX ở khoảng 85mm-135mm, thường được gọi là portrait lens. Ngày nay, việc chọn ống kính chụp chân dung thay đổi khá nhiều, với độ đa dạng cũng rộng hơn. Người ta thường chọn 70-200mm (thông dụng nhất trong giới chuyên nghiệp), hay 70-300mm (thông dụng nhất trong giới tài tử, vì không phải đầu tư nhiều).

Vận dụng trị số tiêu cự dài, kết hợp với khẩuđộ mở lớn,để có vùngảnh rõ thậtấn tượng. Nơi mắt nhắm là cảm giác thật mơ mộng, mộtbức "thiếu nữ ngủ ngày" hoàn hảo. Ảnh: Andross

3. Vận dụng điểm lấy nét

Điểm lấy nét càng gần, vùng ảnh rõ càng mỏng. Để có được những bokeh đẹp, người ta thường chọn giải pháp chụp ở khoảng lấy nét gần (như chân dung, macro...). Đặc biệt, khi tiến vào những khoảng cách thật gần (khoảng vài tấc, với tiêu cự trung bình khoảng 100mm), vùng ảnh rõ sẽ rất mỏng, cho dù có đóng nhỏ khẩu độ lại thì vùng ảnh rõ cũng vẫn hết sức mỏng .

Ở khoảng cách lấy nét thật gần, vùngảnh rõ cực mỏng, cho dù khẩuđộ chụpđangđóng nhỏ (như f/11), và hậu cảnh vẫn bị xóa nhòe gần như chỉ còn cảm giác về các mảng màu mà thôi,để thấy đó là thiên nhiên, là tươi mát...Ảnh: aussiegall

4. Vận dụng kích thước cảm biến